DWA · STULECIA · TRADYCJI

Historia Wydziału

Dwa stuleciaw służbiepolskiegoprawa.

Od Szkoły Rycerskiej XVIII wieku, przez Szkołę Główną, tajne komplety okupacji, po nowoczesne Collegia — najstarszy wydział Uniwersytetu Warszawskiego.

To historia, w której prawo nie było teorią. Każda dekada wpisała w nasz Wydział nazwiska, miejsca i decyzje, które ukształtowały polską myśl prawniczą.

01 Początki02 Szkoła Główna i UW03 Wojna04 Współczesność05 Dziś w liczbach

01 — Początki

Daty, które zbudowały Wydział.

Tradycje Wydziału sięgają XVIII wieku i programu nauczania w Szkole Rycerskiej. Projekty utworzenia uniwersytetu kształcącego prawników pojawiły się w dobie I rozbioru — Komisja Edukacji Narodowej wydała wówczas szereg nominacji profesorskich, ale trudności finansowe i lokalowe nie pozwoliły na realizację tej idei.

01XVIII w.
Szkoła Rycerska
Początki nauczania prawa w Warszawie
021808
Szkoła Prawa Księstwa Warszawskiego
Data uznawana za początek działalności Wydziału
031816
Wydział Prawa i Administracji
Część Królewskiego Uniwersytetu Warszawskiego
041862
Szkoła Główna
Najliczniejszy z czterech wydziałów
051915
Uniwersytet Warszawski
WPiA pierwszym wydziałem polskiego UW
061939–45
Tajne nauczanie
Około 1000 studentów pod okupacją
071998
Lipowa 4
Nowy budynek dydaktyczny
082011
Collegium Iuridicum IV
Otwarcie nowoczesnej siedziby

W 1808 roku utworzono Szkołę Prawa Księstwa Warszawskiego — głównie dla potrzeb tworzonego od podstaw sądownictwa i nowej administracji. Tę właśnie datę przyjmuje się jako początek działalności Wydziału. W 1811 r. poprzez połączenie ze Szkołą Nauk Administracyjnych utworzono dwuwydziałową Szkołę Prawa i Administracji. W jej Radzie Dozorczej zasiadali m.in. Stanisław Staszic i Samuel B. Linde.

W 1814 r. wprowadzono urząd Dziekana, na który powołano znakomitego historyka prawa Jana Wincentego Bandtkiego. Szkoła funkcjonowała nieprzerwanie również w czasie wojny z Rosją. Przekształcona dyplomem erekcyjnym z 1816 r. w Wydział Prawa i Administracji, weszła w skład Królewskiego Uniwersytetu Warszawskiego, którego działalność zainaugurowano 14 maja 1818 r.

W gronie profesorów Wydziału znaleźli się m.in. Fryderyk Skarbek, Wacław Aleksander Maciejowski oraz Romuald Hube. Wydział czynnie uczestniczył w życiu naukowym Warszawy — wydawano czasopismo „Themis Polska" (1828–1831).

W czasie Powstania Listopadowego działalność została zawieszona, a wielu wykładowców i studentów wzięło udział w walkach. W ramach popowstaniowych represji 19 listopada 1831 r. Uniwersytet zamknięto. Przejściowo, w latach 1840–1846, istniały jedynie kursy prawne przy gimnazjum gubernialnym w Warszawie.

02 — Szkoła Główna i UW

Powrót do polskiej nauki.

W dobie reform lat sześćdziesiątych XIX wieku rosyjskie władze zgodziły się na utworzenie w 1862 r. Szkoły Głównej. Najliczniejszym z jej czterech wydziałów stał się Wydział Prawa i Administracji.

1862 · Szkoła Główna

Profesorowie: Budziński, Miklaszewski, Dydyński, Holewiński, Okolski. W ciągu siedmiolecia WPiA ukończyło 318 magistrów na 1314 zapisanych osób.

1915 · Uniwersytet Warszawski

15 listopada 1915 r. otwarto UW. Pierwszym wydziałem był Wydział Prawa i Nauk Państwowych — dziekanem został Alfons Parczewski, wychowanek Szkoły Głównej.

Lata 30. — 2000+ studentów

W latach międzywojennych przyjmowano 2000–3000 osób. W 1935/36 oddano nowy gmach Wydziału Prawa wraz z Auditorium Maximum.

Od przełomu lat 1869/1870 w miejsce Szkoły Głównej rozpoczął działalność czysto rosyjski Uniwersytet Cesarski. Mimo niepowodzeń prób utworzenia polskiej uczelni w latach 1905–1907, prace nad tym zadaniem podjęto już podczas działań wojennych w 1914 roku.

W okresie międzywojennym katedrę socjologii prawa prowadził prof. Leon Petrażycki, katedrę historii ustrojów społecznych — prof. Ludwik Krzywicki. Od 1921 r. katedrę skarbowości objął Roman Rybarski, od 1937/38 dziekan. Od 1932 r. wykłady z prawa cywilnego francuskiego prowadził prof. Henri Mazeaud z Uniwersytetu w Lille.

03 — 1939–1945

Wojna i tajne nauczanie.

We wrześniu 1939 r. spłonął budynek seminaryjny Wydziału Prawa. Auditorium Maximum zajęło wojsko niemieckie. Już w październiku kierownicy zakładów odpowiedzieli dziekanowi Rybarskiemu, że można podjąć zajęcia z chwilą uzyskania lokali zastępczych — ale Niemcy wydali zakaz działalności wyższych uczelni.

Od jesieni 1940 r. podjęto zajęcia dla studentów starszych lat pod kierownictwem dziekana Rybarskiego. Gdy w maju 1941 r. aresztowano Rybarskiego, działalność dydaktyczną chwilowo zawieszono — ale już w lipcu 1941 r. wznowiono ją pod opieką prof. Rafacza jako dziekana Wydziału Prawa UW.

Tworzono małe grupy w różnych lokalach miasta, profesorowie parokrotnie powtarzali zajęcia z danego przedmiotu. Wydział Prawa był jedynym Wydziałem, na którym regularnie zbierała się Rada Wydziału. Powstanie Warszawskie przerwało tok nauczania, a dziekan Rafacz zginął w sierpniu 1944 r., rozstrzelany przez Niemców.

≈1000

studentów tajnego nauczania

„Wydział Prawa był jedynym, na którym regularnie zbierała się Rada Wydziału."

04 — Po 1945

Wydział dziś.

W lipcu 1945 r. wznowiono zajęcia, realizując dotychczasowy program. Powiększało się grono profesorskie. Od 1950 r. wszystkie katedry miały pełną obsadę; utworzono nowe — statystyki, historii prawa Zachodniej Europy, prawa wojskowego, prawa antycznego, kryminologii. Dziś Wydział pracuje w strukturze 35 katedr.

Struktura i nauczanie

Pięć lat. Trzydzieści pięć katedr.

W gronie powojennych profesorów wpisali się: romanista Rafał Taubenschlag, historyk Karol Koranyi, karniści — Stanisław Śliwiński, Jerzy Sawicki, Igor Andrejew, Leszek Lernell, Stanisław Batawia; cywiliści — Jan Wasilkowski, Seweryn Szer, Witold Czachórski; w prawie międzynarodowym — Cezary Berezowski, Manfred Lachs, Wojciech Góralczyk.

35 katedr
wszystkie kluczowe gałęzie prawa i administracji
Studia Iuridica
47 tomów serii wydawniczej kontynuującej Themis Polską z 1828 r.
Jednolity program
studia prawa stacjonarne i niestacjonarne — jako jedyni w Polsce
Studia magisterskie
pięcioletnie, zakończone obroną pracy magisterskiej
Rekrutacja
od 2006 — wyłącznie na podstawie wyników egzaminu maturalnego

Otwarcie na świat

Siedem ośrodków. Pierwszy w Europie.

Od 1992 r. działa pierwszy w Europie Ośrodek Studiów Prawa Angielskiego. Obok niego: Centrum Prawa Francuskiego i Europejskiego, Centrum Prawa Niemieckiego i Europejskiego, Szkoła Prawa Amerykańskiego, Szkoła Prawa Włoskiego i Hiszpańskiego, Szkoła Prawa Polskiego dla cudzoziemców oraz Szkoła Prawa Chińskiego.

Ośrodek Studiów Prawa Angielskiego
pierwszy w Europie — od 1992 r.
Centrum Prawa Francuskiego i Europejskiego
we współpracy z uniwersytetami francuskimi
Centrum Prawa Niemieckiego i Europejskiego
partnerstwo z uczelniami niemieckimi
Szkoła Prawa Amerykańskiego
we współpracy z amerykańskimi uczelniami partnerskimi
Szkoła Prawa Włoskiego i Hiszpańskiego
oraz Szkoła Prawa Polskiego dla cudzoziemców
Szkoła Prawa Chińskiego
kompleksowa nauka prawa chińskiego

Po II wojnie światowej Wydział nie miał własnej siedziby. Wyremontowany gmach Seminaryjny uzyskał w końcu lat czterdziestych. Od lat 90-tych podjęto inicjatywę budowy nowych budynków: w październiku 1998 r. ruszyły zajęcia przy Lipowej 4, wybudowano gmach przy ul. Oboźnej (Collegium Iuridicum III) mieszczący Instytut Nauk Prawno-Administracyjnych i Bibliotekę Wydziałową.

W 2010 r. zakończył się remont kapitalny Collegium Iuridicum I, a w 2011 r. otwarto Collegium Iuridicum IV przy ul. Wybrzeże Kościuszkowskie 47. Profesorowie Wydziału aktywnie uczestniczą w międzynarodowym życiu naukowym — Akademia Prawa Międzynarodowego w Hadze, współpraca z Międzynarodowym Wydziałem Prawa Porównawczego w Amsterdamie.

Interludium — Wydział dziś

Mury i ludzie.

Historia tego miejsca nie kończy się w archiwum. Codziennie pisze ją kolejne pokolenie — w drodze do auli, na schodach Collegium, w holu między wykładami.

Studenci przed wejściem do Wydziału Prawa i Administracji UW — 06 · WejścieTu zaczyna się każdy dzień.

Student w holu Wydziału Prawa i Administracji UW — 07 · HolMiędzy wykładami.

Studenci w auli wykładowej WPiA UW — 08 · AulaPięć tysięcy. Jedna wspólnota.

05 — Wydział dziś

Liczby, które mówią same za siebie.

Dwa stulecia ciągłej pracy złożyły się na instytucję, w której łączymy historię i nowoczesność — najstarszy wydział UW, otwarty na świat, wciąż największy w polskiej nauce prawa.

1808

rok założenia

katedr

230

wykładowców

5 000

studentów

tomów Studia Iuridica

ośrodków prawa obcego

Co dalej

Co najmniej dwa kolejne stulecia polskiej myśli prawniczej

Kierunki studiów O Wydziale

Opracowane na podstawie tekstu prof. dr hab. Grażyny Bałtruszajtys.